Sivas’ta o gün

2011-07-08 11:00:00

Aksiyon  Sayı: 865 / Tarih : 04-07-2011   Size kozmik odalarda saklanan, çelik kasalarda korunan bir raporu açıklamayacağız. 18 yıl önce  ‘o gün’ bir şekilde orada olan insanlar gördüklerini anlatacak. Üzerinde çok gizli yazan bir belgeye ihtiyaç var mı? Her şey göstere göstere yaşanmadı mı? Birinin ‘kral çıplak’ demesi gerekiyor sadece. ‘Olaydan bir gün önce gece çalıştım. Ertesi gün sabah 10-11’de kalkıp işe döndüm. Öğleden sonra olay çıkınca vali konağının önüne gittim. Grup hareket hâlindeydi ve slogan atıyordu. Bir süre sonra otele fiziki taciz başladı. Vatandaş sayısı gittikçe arttı. Akşamüstü oteldeki yangın çıkmadan önce en kritik zamanda etkili olması gereken bazı emniyet müdürleri, yağmur gibi taş yağarken ortadan kayboldu. Gizli bir el onlara ‘kaybolun, müdahale etmeyin’ dedi. Birileri emir verdi, bazı şube müdürleri apoletlerini söküp sıradan polisin içine karışıp kayboldu. Görenler var… Apoletlerini niye söktükleri, niye saklandıkları ortaya çıkarsa iş çözülür. Onlar kimden talimat aldı, bir karanlık el varsa kaçan müdürler biliyor.” Konu Madımak, Saim Ece de mahkeme tutanaklarında ismi geçen o günün Sivas Emniyeti’nde haberleşmeden sorumlu şube müdürü. Tanık tutanaklarında isminin sıklıkla geçtiğini fark etmemiz üzerine kendisini Sivas’tan ve meslekten uzakta, sakin emeklilik hayatı içinde buluyoruz. Ona göre 10 polisle bile 300 kişilik o kalabalık dağıtılabilirdi; ama yapılmadı. Ece, 37 kişiye mezar olan Madımak yangınından iki üç gün sonra Alevilerin oturduğu Alibaba Mahallesi’nde yaşadığı bir olayı anlatı... Devamı

ON YIL SONRA BALKANLARDA OSMANLIDAN İZ KALMAYACAK

2011-07-02 14:18:00

      Geçtiğimiz hafta Atina’da, Balkanlar’daki Osmanlı mirasının incelendiği bir toplantı yapıldı. Prof. Machiel Kiel’in hem fikir babası, hem de başdanışmanı olduğu projeyle milliyetçilikler yükselirken, ‘öteki’ne ait mimari mirasın nasıl yok edildiğini ortaya konması amaçlanıyor.   Balkan coğrafyasına yolu düşenler, Osmanlı’dan kalma mahzun köprüleri, yıkıldım yıkılacağım diyen camileri, suyu nicedir akmayan şadırvanları, süpermarkete dönüştürülmüş tekkeleri görmüştür mutlaka. İmparatorluğun en uzun yüzyılının yenilgi ile neticelenip yeni milliyetçiliklerin boy vermesinin ardından, Osmanlı’dan kalan hemen her şey, yıkılıp tahrip edildi. Prof. Machiel Kiel’in öncülüğünde geçen hafta Atina’da yapılan üç günlük bir toplantıda bu tahribatın boyutları ve nedenleri tartışıldı. Türkiye’den Prof. Halil Berktay ile mimarlık tarihçisi Tülay Artan’ın katıldığı toplantının amacı, milliyetçiliklerin yükselme dönemlerinde tahrip edilen eserleri ve bunun tabii sonucunu gençlere anlatmaktı. Prof. Berktay’ın ifadesiyle, “Din ‘öteki’nin dini, sanat ‘öteki’nin sanatı olunca, cami, türbe ve tekkeleriyle dini anıtsal mimariyi dümdüz etmek büsbütün kolaylaşıyordu.” Benzer bir trajedi de Anadolu’da yaşanmıştı zaten ve Osmanlı, Bizans, Rum, Ermeni, Süryani kültür mirası, tamamen aynı veya benzer gerekçelerle tahrip edilmişti. 50 yıl boyunca Balkanlar’daki Osmanlı eserlerinin izini süren Hollandalı sanat tarihçisi Prof. Machiel Kiel ise durumu gayet net bir biçimde şu sözlerle özetliyor: “50 yıldır Balkan coğrafyasını geziyoru... Devamı

EVLİYA ÇELEBİ'NİN KAYIP HARİTASI

2011-07-02 14:16:00

Evliya Çelebi’nin seyahat notlarına dayanan ve Çelebi’nin gözetiminde yapıldığı tarihi belgelerle kesinlik kazanan Nil Haritası, 1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi’nin 12. sayısına konu oldu. Evliya Çelebi’nin belgesel izi sayılabilecek harita, bu gün Vatikan Kütüphanesi arşivlerinde bulunuyor ve Çelebi’ye ait Seyahatname’den sonra en önemli belge olarak kabul ediliyor.   Daha önce hiçbir yerde yayınlanmayan bilgi ve belgeleri gün yüzüne çıkaran dosya, 'Evliya Çelebi'nin Belgesel İzleri' başlığıyla Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç.Dr. Nuran Tezcan tarafından kaleme alındı. Dr. Tezcan, Chicago Üniversitesi öğretim görevlisi Robert Dankoff ile beraber Vatikan arşivlerine giren ve haritayı gün yüzene çıkaran önemli bir bilim insanı.   Evliya Çelebi 1672-73’te Nil yolculuğuna çıkar. Amacı Nil’in kaynağını görmektir. Nil’in Kuzey kolları üzerinde Kahire’den İskenderiye ve Reşid’e daha sonra Dimyat’a gider. Tekrar Kahire’den yola çıkarak Nil’in kaynağı olan Cebel-i Kamer’e doğru Güney yönünde Nil’in sahillerini gezer. Sudan ortalarına kadar inen Evliya, Nil’e 32 konak yaklaştığını, fakat vahşi doğa ve barbar kavimler yüzünden daha ileriye gidemediğini ifade eder.   Evliya Çelebi yolculuğunda harita ile seyahat ilişkisinin önemini kavramıştır. Daha önce coğrafyacıların Sudan tarafına sıcaktan ulaşamadığını, bu bölgenin bilinmediğini, dolayısıyla kendisinin üstadı Nakkaş Hükmizade Ali Beg’den öğrendiği üzere seyahati esnasında resmetmiş olduğu kaleleri, şehirleri, nehir, dağ ve gölleri, Nil ve Funcistan seyahatini tamamlandıktan sonra, Pa... Devamı

AVRUPALILARIN KÖKENİ RUSYA

2011-07-02 14:14:00

    1991'den bu yana mağaralardaki kazılarda 200 kemik parçası bulundu.   Ukrayna’daki kazılarda 32 bin yıllık insan kemikleri bulundu. Uzmanlara göre kemikler, Avrupa’daki modern insanların kökenine ait en eski kanıt. Kırım bölgesindeki Buran-Kaya kazı alanından çıkan kemikler, dişler, aletler, fildişi süslemeleri ve hayvan kalıntılarını inceleyen araştırmacılar fosillerde, ölümden sonraki ritüellerin parçası olarak etin kemikten ayrıldığını gösteren kesik izleri tespit etti. Arkeolog Aleksander Yaneviç, Kırım dağlarındaki Buran Kaya’da 1991’de dört mağara bulmuştu. O tarihten bu yana mağaralardaki kazılarda 200 kemik parçası bulundu. Ayrıca fildişinden yapılmış süslemelere de rastlandı. Bu süs eşyası, bilim insanlarına eski insanlarla ‘Gravette’ olarak bilinen bir kültürel gelenek arasında bağ kurma şansını verdi. Adını Fransa’da Taş devri araştırmalarının başlatıldığı La Gravette bölgesinden alan bu kültür, Avrupa’ya yayıldı. Prof. Clive Finlayson, “Gravette modern insanı tanımlayan bir kültür. Bu insanların bıçakları, hafif aletleri, açık hava kampları vardı. Mamut kemiklerinden çadırlar dikmişlerdi” diyor. Finlayson’a göre, parçalar, Avrupa’daki insanların kökeninin Balkanlar ya da Ortadoğu değil Rusya ovaları olduğu görüşünü güçlendiriyor. Radikal, 23.06.2011 ... Devamı

Marksistlerin afyonu

2011-06-25 15:15:00

Mustafa AKYOL stargazete 2 Mayıs 2011 Pazartesi İşçi Bayramı 1 Mayıs, dün Taksim’de ikinci kez serbestçe kutlandı. Hem de hiç bir polis copu ve biber gazı olmadan... (“Polis devleti” olmuştuk ya hani; ondandır herhalde.)Kutlamalar coşkulu ve renkliydi. Meydanı süsleyen posterler arasında ise, dev kollu işçiler kadar, “komünizmin babası”nın, yani Karl Marx’ın portresi de vardı.Marx kadar popüler olmak, çok az düşünüre nasip olmuştur. Şimdiki bir şey değil, asıl 70’lerdeki rüzgarı çok güçlüydü. Türkiye dahil pek çok ülkedeki okumuş-yazmışların çoğu “Marx usta”nın yolundan gidiyor, aralarında sadece Marksizm’in hangi versiyonunun seçileceği konusunda ihtilaf çıkıyordu. Aradan zaman geçti ve 70’lerde koyu Marksist olanların bazıları tamamen bazıları da kısmen “liberalleşti”. İkinci gruptakiler, eski ideolojilerine olan nostaljik bağlarını yine de koruyorlar. Küresel ekonomideki her kriz karşısında “Marx haklıymış” diye heyecana kapılmaları, bizi eninde-sonunda sosyalizme ulaştıracak “tarih yasaları”na iman tazelemeleri, bundan.   Marx’ı ‘doğru’ anlamak İyi, güzel de, bu Markist koronun pek değinmediği bir sorun var ortada: Dünya Marksizm’i denedi!.. Hem de defalarca denedi. Sonuç her seferinde hüsran oldu. 100 milyona yakın insan, devrimlere, gulaglara ve “kollektivizasyon”lara kurban gitti. Dahası, komünizmin uygulandığı her ülke sefalete ve diktatörlüğe boğuldu.Peki ama acaba sorun, Marx’ın yolundan gidenlerin, o büyük düşünürün o müthiş fikirlerini anlayamaması mıydı? Problem, “Marx’ı yanlış yorumlayanlar” olmasındı sakın? İşte bu savunmayı g... Devamı

Kemalizm niçin seçim kazanamaz?

2011-06-25 15:10:00

Mustafa AKYOL star 20 Haziran 2011 Pazartesi CHP’nin ünlü şahsiyetlerinden Canan Arıtman, Kemal Kılıçdaroğlu’nun “yeni CHP”sine karşı çıkmış ve eski CHP’nin çok daha iyi olduğunu savunmuş. Hatta “Baykal’ın izlediği politikayla yüzde 35 alırdık” diye çarpıcı bir tahminde bile bulunmuş. Sayın Arıtman bizim zekamızla alay etmek mi istemiş, yoksa kendi sağduyusuna dair yeni soru işaretleri uyandırmayı mı dilemiş, belli değil. Belli olan, iddianın yanlışlığı. Çünkü Baykal çizgisinin (ve “Arıtman ruhu”nun) CHP’ye yüzde 20’nin üzerinde oy getirmediği ortada. “Yeni CHP”nin mütevazi ama kayda değer “yüzde 5’lik sıçrama”sının tam da bu eski çizgiden uzaklaşmayla elde edildiği de ortada.Peki niçin böyle? Niçin eski CHP seçim kazanmayı hayal dahi edemiyordu da, “yeni”sinde biraz kıpırdanma oldu? Kaybedenler kulübü Öncelikle “eski CHP”nin ideolojisinin adını koyalım: Kemalizm. 1925-50 yılları arasındaki Tek Parti diktası sırasında formüle edilen ve otoriter laiklik, asimilasyonist milliyetçilik ve anti-liberal devletçilik üzerinde yükselen bir fikriyat bu.İşin enteresan tarafı, Kemalizmin bugüne kadar tek bir defa bile serbest seçim kazanamamış, iktidara hep başka yollardan gelmiş olması.Bu “başka yol”, ideolojinin “altın çağı” olan 1925-50 arasında bildiğiniz diktatörlük olmuş. Kemalizmin cisimleşmiş hali olan CHP, başka tüm partileri kapatarak kurmuş ve korumuş iktidarını. 1924 yılında kurulan (ve Türk merkez sağının öncüsü olan) Terakkiperver Fırka’ya sadece altı ay, 1930’daki Serbest Fırka’ya ise sadece üç ay tahammül edebilmiş. Atatürk, siy... Devamı

İmparatorluk

2011-06-25 15:00:00

  Yağmur ATSIZ stargazesi 21 Haziran 2011 Salı   Son zamanlarda bir “Yeni Osmanlı İmparatorluğu” muhabbeti aldı yürüdü. Muhtelif Batı gazete ve dergilerinde yer alan yorumlara göre Ankara Osmanlı İmparatorluğu’nu “ihyâ” dâvâsı peşinde. Bu tahmin acabâ ne dereceye kadar doğru? Belki hatırlanacakdır, seçimlerden sonraki balkon konuşmasından sonra “Başbakan’ın en önemli cümlesi” başlıklı bir yazı kaleme almış ve orada bu en önemli cümlenin, Ankara, İstanbul vs. kadar Şam, Beyrut, Saraybosna, Kudüs vs.’nin de kazandığı ifâde edilen pasaj olduğu görüşünü savunmuşdum. Yâni Başbakan Erdoğan Türkiye’deki gelişmelerin sâdece Türkiye’yi etkilemekle kalmayıp geniş bir Balkan ve Ortadoğu coğrafyası üzerindeki pek çok devleti de doğrudan ilgilendirdiğini belirtiyordu ki bu geniş coğrafya Osmanlı coğrafyasıdır. Peki, bundan Osmanlı İmparatorluğu’nu yeniden diriltme amacı çıkarılabilir mi?   Klasik anlamda bir imparatorluk yapısı, başka bir deyişle müşterek ordu, bürokrasi, resmî dil gibi unsurları kasdediyorsanız çıkmaz. Ama kasdedilen de gâlibâ bu değil. Kasdedilen, Türkiye’nin son sekiz on yıldır şâyân-ı hayret bir câzibe merkezi hâline gelmesiyle ilgili. İçinde olduğumuz için yeterince farkında olmayabiliriz ama Türkiye gerek politik ve ekonomik gerekse kültürel bakımlardan bir tür “renaissance” (yeniden doğuş) yaşıyor demek abartılı olmaz kanaatindeyim. Ben şahsen bunu Osmanlı İmparatorluğu’nun “ihyâsı” olarak adlandırmakdan yana değilim. Bir kere imparatorluklar kılıçla kurulur ki burada kesinlikle böyle bir durum sözkonusu değil ve olamaz da! İkincisi is... Devamı

Mezarlıkda ıslık çalmak

2011-06-25 14:51:00

Yağmur ATSIZ stargazetesi 24 Haziran 2011 Cuma Türkiye ile, o zamanlar adı henüz Avrupa Topluluğu olan, Avrupa Birliği arasındaki münâsebetlere dâir ilk yazım 10 Kasım 1982 târihini taşıyor: “Üçüncü Cumhûriyet yâhut Kemalizm’in Ölüm Târihi Nedir?” O günden sonra da dönüp dolanıp hep bu konuya değinmişim. Son haftalarda“Yeni Osmanlı(cı)lık” konusu mütemâdiyen gündemi işgâl etdiği için görüşlerimi bir kere daha özetlememe müsaade ricâ ediyorum: Osmanlı İmparatorluğu Cihan Harbi (1914) başlarken, artık ölüm döşeğinde yatan bir hasta olarak bile hâlâ takrîben beş milyon km.2 toprağa sâhib muazzam geniş bir ülkeydi. 1918 Sonbahârı bu imparatorluk târih sahnesinden silinince geriye yine muazzam bir boşluk kaldı. Gerçi Osmanlının çekildiği yerlere İngiltere ve Fransa, kısmen de İtalya yerleşmişdi ama tutunamadıkları, hepsinin yirmi ilâ kırk sene içinde çekilmek zorunda kalmalarından belli oldu. Oysa Türkler bu bölgelerin bâzılarında Selçuklu ve Kölemenlerden beri 800 yılı aşkın süredir kök salmış ve o toplumların şartlarına uygun bir düzen kurmuşdu. Bizim bugün Ortadoğu’da ve kısmen Balkanlar’la Kafkasya’da yaşadığımız sarsıntılar o 1918 “Depremi”nin ardcılarıdır.Yâni Birinci Cihan Harbi kanaatimce hâlâ sona ermiş değildir. Değildir, zîrâ Batılı müstemlekeciler 1918’den sonra bu bölgede, kasıldı olarak, gayrı-tabii bir düzen, daha doğrusu düzensizlik kurdular. Irak, Sûriye, Lübnan, Filistin ve Ürdün gibi “masa başı” devletleri bu stratejinin sonucudur. Bu halleriyle “târihî” bi... Devamı

1800 yıllık gladyatör hakemden şikâyetçi

2011-06-22 13:46:00

22 Haziran 2011, Çarşamba milliyet Amisus (Samsun) kazıları sırasında bulunduktan sonra II. Abdülhamid tarafından bağışlanan mezar taşı Belçika’nın başkenti Brüksel’deki Kraliyet Sanat ve Tarih Müzesi’nde sergileniyor. Samsun’daki kazılarda bulunan gladyatör mezarının yazıları deşifre edildi: “Hakem kararı yüzünden öldüm” Yaklaşık 100 yıl önce Samsun’daki kazılar sırasında bulunan ve halen Belçika’nın başkenti Brüksel’de sergilenen, 1800 yıl önce yaşamış bir gladyatöre ait mezar taşında “Beni hakem hatası öldürdü!” yazdığı ortaya çıktı. Mezar taşının üzerinde biri ayakta ve diğeri yerde olmak üzere iki gladyatör tasviri bulunuyor. Ayaktaki gladyatörün elinde iki kılıç var, yerdeki gladyatör ise teslim olduğunu ve bağışlanmak istediğini belirten bir işaret yapıyor.    İnternet sitesi Livescience.com’un haberine göre, mezardaki kabartma yazıları deşifre eden Kanadalı Prof. Michael Carter mezarın Diodorus adlı bir gladyatöre ait olduğunu söyledi. Yerdeki gladyatörün Diodorus, ayaktakinin ise Demetrius olduğunu belirten Prof. Carter yazıda “Ben rakibim Demetrius düştükten sonra bile onu öldürmedim. Ama kader ve suma rudis (hakem) hatası beni öldürdü” denildiğini açıkladı. Prof. Carter kural gereği bir gladyatör karşı tarafın hamlesiyle değil de kazara yere düşerse hakemin dövüşü durdurup yere düşen tarafın kalkmasını beklediğini de belirtti.  ... Devamı

İngilizleri şoka sokan araştırma

2011-06-22 13:35:00

22 Haziran 2011, Çarşamba milliyet Bilim adamları, bunun nedeninin, 5. ve 6. yüzyıllarda Roma İmparatorluğu parçalandıktan sonra meydana gelen Anglosakson göçleri olduğunu belirtiyor. Genetik bilimciler, Kuzey Almanyalı ve Danimarkalılarda bulunan “Y kromozomu”nun bir parçasını incelediklerinde, aynı parçanın İngilizlerin yarısında da bulunduğunu keşfettiler. Alman arkeolog Heinrich Haerke, 5. ve 6. yüzyıllarda Kuzey Denizi’ni geçerek, İngiltere’nin güneydoğusuna gelen 200 bin civarında göçmen Anglosakson’un, talan ve yağmayla bölgeye yerleştiğini, bunun sonucu olarak bölgedeki insanların genetik haritasının değiştiğini söyledi. İngilizler, Almanlardan pek hoşlanmayan bir ulus olarak biliniyor. Devamı