03 01 2009

İSLAMİYET'TEN ÖNCE ORTA ASYA'DA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ

TÜRKLER'İN İLK ANA YURDU      Türkler'in ilk ana yurdu Orat Asya'da; Batı'da Hazar Denizi'nden Doğu'da Kingan Dağları'na, Kuzey'de Altay Dağları'ndan Güney'de Hindukuş ve Karanlık Dağları'na kadar uzanan bölgedir.  *Orta  Asyada  ortaya  çıkan  ilk  kültür Anav  kültürüdür (MÖ  4000-1000)  *Bunun  dışında Afanesyevo(MÖ  3000-1700)  – Andronova(100) -Karasuk   kültürleri de  vardır.   *Bu bölge, coğrafi yapısı ve iklim şartlarının da elverişli olması nedeniyle Türkler tarafından Ana Yurt olarak tercih edilmiştir. *Göçebe kültürünün sonucunda   *Merkezi yapı güçlenememiş, *Teşkilatçı özellik gelişmiş,   *Mimari ve şehircilik ortaya çıkmamış, *Ekonomi, hayvancılığa dayalı kalmış, *Askeri yapıysa gelişmiştir. * başka  yerlerde  yontma  taş  devri   yaşanırken  orta  asyada  maden  devri  yaşanıyordu.

 

TÜRK ADININ KAYNAĞI         Türk ırkının çok eski olması nedeniyle Türk adının nerden geldiği hakkında birçok iddia ve görüşler ileriye sürmüşlerdir. Buna göre,

-Heredotos'un doğu kavimleri arasında zikrettiği TARGİTAB'lar.

-İskit topraklarında doğdukları söylenen TYRKAE'ler

-Tevratta adı geçen Togarma'lar.

-Eski Hint kaynaklarında tesadüf edilen TURUKHA'lar veya THRAK'lar

-Esiki Ön Asya çivili metinleride görülen TURUKKU'lar.

-Çin Kaynaklarında MÖ. I.yy'da rol oynadıkları belirtilen TİK veya Dİ'ler   Bizzat "Türk" adını taşıyan Türk kavimleri olarak gösterilmektedir.

 

TÜRK'ÜN MANASI    Türk adına çeşitli kaynak ve araştırmalarda türlü manalar verilmiştir. Çin kaynakları Tu-küe (Türk)'ü miğfer olarak , İslam kaynakları ise ses benzetmesine dayanarak terkedilmiş,olgunlukçağı ve benzeri manalar vererek yeni anlamlar üretmiştir.

XIX. asırda A. Vambery'nin  fikrine göre ise Türk kelimesi "TÜREMEK"ten gelmektedir. Zira Gökalp bunu "TÜRELİ" yani kanun ve nizam sahibi olarak açıklamıştır.

Ancak Türk sözünün cins isim olarak "GÜÇ-KUVVET" manasında olduğu, buradaki Türk kelimesinin milletin adı olan "Türk" kelimesi ile aynı olduğu A.V. Le Coq tarafından ileri sürülmüştür. Bu iddia Kök-Türk kitabelerinin çözücüsü olan V. Thomsen tarafından kabul edilmiştir.

Kaşkarlı Mahmut "Türk adının  Gençlik,kuvvet,kudret ve olgunluk çağı" demek olduğunu bir kez daha belirtmiştir. Tarihçiler ise Türk kelimesinin "Güçlü-Kuvvetli" anlamına geldiğini kabul etmektedirler.

-Bizans  V. Asırda Türk  hun (kuvvetli  Türk) anlamında  kullanmıştır

- G. Doerfer (Dorfer) devlete bağlı  halk anlamında olduğunu belirtir.

 

Türkiye adı    VI. yüzyıla ait Bizans kaynaklar›nda orta asya için, coğrafi bir terim olarak kullanılmıştır . Türkiye adı  IX. ve X. yüzyıllarda Volga Nehri’nden Orta Avrupa’ya kadar uzanan bölge, XII. yüzyıldan itibaren de Anadolu için kullan›lan bir ad olmufltur. Türkiye ad›, baz› kaynaklarda XIII. yüzy›lda Memlûkler egemenliğindeki   Mısır  ve Suriye için de kullanılmıştır

 

 

TÜRKLER'İN ORTA ASYA'DAN GÖÇ ETMENLERİNİN NEDENLERİ :     Topraklarının tarıma elverişsiz olması, *Hayvanlar için otlakların yetersiz olması, *  salgın  hayvan   hastalıkları   *İklim koşullarının değişmesi nedeniyle kuraklık ve şiddetli kış yaşanması, *Türk boyları ve yabancı kavimlerle yapılan mücadelelerdir.

 

 

İSKİT MEDENİYETİ SİYASİ TARİHİ     * Tarihte  rol  oynayan  ilk  Türk   devletidir.    -* İskitler, M.Ö. XI. yy. ile M.S. II. yy. arasında yaşamışlardır.  * hazar denizi ile  tanrı  dağları  arasında  yaşadılar.  * MÖ 7. asırda  Ural  dağlarını  aşarak   tuna’ya  kadar  olan  yerleri  işgal  ettiler. . *Göçebe-atlı kavimlerin en büyüğüdürler. *Diğer adları Sakalar olup, tarihte Önemli rol oynayan ilk Türk topluluğudur. *M.Ö. VII. Yüzyıllarda Tuna Nehri'ne ulaştılar. *İskitler, Yakut Türklerinin atalarıdır.  * Bilinen ilk  atlı  göçebelerdir    * Bilinen  ilk  hükümdarları  Alper Tungadır. Eski Yunanlılar, bu kavimler  topluluğuna iskitler, Persler ise Sakalar adını  vermiştir. Medlerle birleflerek Urartu  Devleti’ni yıkan iskitler, Suriye üzerinden Mısır’a kadar olan bölgelere saldırılarda bulundular. K›z›l›rmak’›n doğusunda kalan bölgelerin tamamına hükmettiler. . Bugün Sibirya’da yaşayan Yakut Türkleri iskitlerin torunlarıdır.

 

 

İSKİT MEDENİYETİ KÜLTÜR VE UYGARLIK      İskitler ölümden sonraki hayata inandıkları için ölülerini Kurgan olarak bilinen çadır mezarlara gömerlerdi. *İskitler, en eski Türk dini olan Şamanizm’e inanırlardı. *İskitlerin Asya'daki mücadeleleri Alper Tunga Destanı'nda anlatılmıştır   * bozkır  hayvan  üslubunu  meydana  getirmişlerdir.  * altın  işlemede  ileri  gittiklerinden  kendilerine  bozkırın  kuyumcuları  denmiştir.   * Kadınların  toplumda  önemli  bir  yerinin  olması  amazon  efsanesini  doğurmuştur.

 

ASYA HUN (BÜYÜK HUN) DEVLETİ         Merkez Ötügen olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kuruldu.   *Tarihte bilinen ilk Türk devletidir.  *Hun sözcüğü İnsan Halk anlamına gelmektedir  * haklarında  bulunan  ilk  belge  MÖ 318  yılında   Çinlilerle  yaptıkları  bir  anlaşmadır.  Bu uluslar arası  alanda  Türklerin  bilinen  ilk  anlaşmasıdır   *bu  devlet  hakkındaki  bilgiler  Çin  kaynaklarında  bulabiliyoruz            * Devletin  bilinen ilk hükümdarı Teoman'dır.( MÖ 220-209)     Hunlar›n bilinen ilk hükümdarı olan Teoman’dan, Çin kaynakları Tuman olarak  bahseder.  *Çinlilere karşı seferler yaptılar, Çinliler de bu seferleri durdurmak için Çin Seddi'ni yapmak zorunda kalmışlardır.    *İmparator Shih-Huang-ti (MÖ 247–210) Hun akınlarını   durdurmak amacıyla, kuzey sınırında  inşa  edilmiş  olan kale ve kuleleri  bir duvarla birleştirerek ünlü Çin Seddi’ni meydana getirmifltir (MÖ 214).    *Teoman'ın oğlu Meta Han döneminde( 209-174) ; diğer Türk devletlerine de örnek olacak "onluk sistem"e dayalı ilk düzenli Türk ordusu kuruldu.  *Bu  dönem  hunların  en  parlak  dönemidir.   * . Çin kaynaklarnda    Mao-tun olarak geçen bu hükümdara Türk tarihçileri Mete demiştir.  * çini  vergiye  bağlamış  ancak  asimile  olmamak  için  işgal  etmemiştir.    *Mete Han'ın ölümünden sonra oğulları ülkeyi iyi yönetemediler. * Meteden  sonra  ikitdara  geçen  oğlu  Ki-ok, MÖ 166 yılında Çin’e sefer düzenleyerek baflkentteki imparatorluk   sarayını  yaktı  * Metenin  oğlu  ki-ok  Çinli  bir  prensesle  evlendi *Onun  döneminde  siyasi  güç  korunsa  da   Çinli  prensesle  evlenmesi  sonun  başlangıcı  oldu   *Çin entrikaları ve bu devletle yapılan savaşlar ülkeyi zayıflattı.    *İpek Yolu'nun Çin kontolüne geçmesi nedeniyle Hun ekonomisi bozuldu. *Artan Çin baskısı nedeniyle ülke iyice zayıflayarak  Ho  Han  Yeh  döneminde Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı.  (MÖ   58)  *Batı  hunları   MÖ 35  yılında  Çin  egemenliliğine  girdi  *  Doğu  hunları  ise   MS  48  yılında   Kuzey  ve  Güney  olmak  üzere  ikiye  ayrıldı.  * Kuzey  hunlarına  Sienpiler (156)  Güney  Hunlarına  ise  Çinliler  son  verdi (216)

 

KAVİMLER GÖÇÜ :    *  Çin baskısından kaçarak  Hazar  denizi  ile  aral  gölü  arasında  yaşayan  Kuzey Hunları, M.S. 375'de  Balamir  komutasında  Batı'ya göç etmeye başladılar.   * Hun göçleri sonunda Karadeniz'in Kuzeyi'ndeki Germen kavimleri Batı'ya göç etti  .* Doğu Germen kavimlerinin göçü sonucunda , Roma İmparatorluğu, M.S. 395 tarihinde, Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı. * 476  yılında   batı  roma  yıkıldı.   *   feodaliteye  zemin  hazırlandı    * bugünkü   Avrupa  devletlerinin  temeli  atıldı.    *Bazı  tarihçilere  göre  ilk  çağın  sonu  kavimler  göçüdür  *merkezi  idarnin  zayıflaması  ile  Kilise  güç  kazandı  * Avrupa'ya ve Anadolu'ya ilk Türk akını bu dönemde düzenlenmiştir. Bu akınlar Anadolu'ya yerleşme ve yurt edinme amacı taşımamaktadır.

 

AVRUPA HUN DEVLETİ    M.S. 400'lerde başkent Etzelburg olmak üzere Avrupa Hun Devleti kuruldu. Bu sırada Hun hükümdarı Balamir'di.    *Yerine  Uldız  geçti  Avrupa Hun Devleti’nin dış politikası Uldız zamanında belirlenmiştir. Bu politikaya   göre; Bizans baskı   altında tutulacak ve Cermen kavimlerine karşı  Batı  Roma imparatorluğu   ile işbirliği   yapılacaktı *Rua  döneminde  sınırlar  genişledi  ve Doğu  Roma  vergi  vermeye  başladı Onun çalışmaları   sonucunda Hunlar,  V. yüzyılda merkezi otoriteye sahip kuvvetli bir devlet olarak ortaya çıktılar.   *Avrupa Hunları'nın en ünlü hükümdarı Attila'dır. * 434  Margos  barışı  ile  Bizans’ı  vergiye  bağladı         *Attila, 447 yılında büyük bir ordu ile Doğu Roma (Bizans) üzerine yürüdü ve onları vergiye bağladı. *451 yılında Batı Roma İmparatorluğu üzerine ve 452 yılında da İtalya üzerine iki büyük sefer yaptı.   *Atillanın  ölümünden  sonra  devlet  uzun  süre  yaşamadı  ve  yıkıldı  (469)

 

GÖKTÜRK DEVLETİ    552'de Avarlar'a karşı isyan ederek, Bumin Kağan önderliğinde Ötügen merkez olmak üzere kuruldu. * Kuruluşları  Ergenekon  Destanına  konu  olmuştur. *Tarihte Türk ismini devlet isimlerinde kullanan ilk topluluktur.   *İslam  öncesinde  en  geniş  sınırlara  ulaşan  Türk  devletidir. *Bumin  Türk devlet  Geleneğine  uyarak  devletin  batı  kanadının  yönetimini  kardeşi  İstemi Yabguya  bırakırken  kendisi hükümdar   olarak  Doğu  kanadını  yönetti  * İstemi Yabgu İpek yolunu kontrol etmek amacıyla AKHUNLARA karşı İran'daki SASANİ devletiyle işbirliği yaptı.  *müttefiki durumundaki Sasani hükümdarı Anuşirvan'a kızını vererek evlilik yoluyla akraba bağı kurdu. * Bu işbirliği sonucu Akhun Devletinin toprakları Sasaniler ve Göktürkler tarafından paylaşıldı.   *Sasaniler  İpek  yolunu  tekbaşlarına  kontrolleri  altına  almak  isteyince İstemi Yabgu; bu defa Sasanilere karşı BİZANS ile işbirliği yaparak, Sasani devletinin zayıflamasını sağladı.  Bu arada Göktürk Bizans siyasi ilişkileri bozuldu. Çünkü Bizans'lılar Güney Kafkasya'daki Sabar Türk hakimiyetini yıkarak bu Türk kütlesini dağıtmış Juan-Juan artıklarını ise ülkesinde barındırmaya başlamıştı. Böylece Göktürklerin Azerbaycan üzerinden gelerek Güney Kafkasya'daki Türklerle bağlantı kurma teşebbüsünü de engellemiş oluyordu. Bu sebeplerle İstemi doğrudan doğruya İran'a hücum etmedi. *Bumin Kağan'ın yerine geçen Mukan Kağan zamanında devlet en parlak dönemini yaşadı. (yüzölçümü  Yaklaşık olarak 10,5 milyon km kare)  *Onun  ölümünden  sonra    çalkantılar  başladı   * Bu  Müslümanların  İranı  fethini  kolaylaştırmıştır.   * Mukan'ın yerine kardeşi TAPO geçti. (572-581) Bir Çin prensesi ile evlenmek düşüncesine kapılan Tapo,budist misyonerlerinin sözlerine kanarak Buda dinini korumağa kalktı *Göktürk Kağanlığının doğu kanadında bu zayıflama belirtilerinin görüldüğü bir sırada batı kanadının başında bulunan İstemi Yabgu öldü (576).  *İstemi'nin yerine kağanlığın batı kanadının başına oğlu Tardu geçti (576- 603). *Kağanlığın doğu kanadında ise Tapo Kağan'ın 581 yılında ölmesi üzerine yerine kardeşinin oğlu İşbara kağan oldu.  *İşbara'nın kağanlığı devrinde, batı kanadında görev yapan Tardu, ihtirası yüzünden doğunun üstünlüğünü tanımaması üzerine devlet 582 yılında resmen ikiye ayrılmış oldu. *Göktürk Devleti, Çin entrikaları sonucu, 582 yılında Doğu ve Batı Göktürkler olarak ikiye ayrıldı.  * İşbara'nın kağanlığı zamanında Çin'in Doğu Göktürk Devleti üzerinde baskısını artırdığını görüyoruz.    *Onun 587 yılında ölümünden sonra, başa geçen kağanlar zamanında bu baskı ve Çin'e has entrikalar artarak devam etmiştir.   *Devlet Şi-pi Kağan devrinde (609-619) toparlanır gibi olmuş ise de, onun ölümü ile Çin tehdidi kendini tekrar göstermiştir. *Nihayet Kie-li, kağanlığı zamanında, 630 yılında yapılan bir savaşta yenildi ve yakalanarak Çin'e gönderildi . *Bu tarih, Doğu Göktürkleri'nin istiklalinin de sonu kabul edilir. * * Bu dönemde İpek Yolu, Göktürk, Sasani ve Bizans Devletleri'ni karşı karşıya getirmiştir. İlk Türk-Bizans ittifakı Sasaniler'e karşı bu dönemde olmuştur (571). Hedef doğu-batı ticaretini ele geçirmektir.   * tarihte  bilinen  ilk  türk  alfabesini  kullandılar.

 

II. GÖKTÜRK (KUTLUK) DEVLETİ    *682  yılında Kutluk Kağan önderliğinde kuruldu. *Ötüken yaylası, Asya Hunları ve 1. Gök-Türk Hakanlığı zamanında devletin ağırlık merkezi olarak, Türklerin kutlu toprağı sayılıyordu. *Kutluk  ötükeni  aldı      *Kurucusundan  dolayı  Kutluk  devleti  olarak  da  bilinir. *Kurucularına   İlteriş  (Toplayan-birleştiren)  ünvanını  verdiler   *Kutluk İstiklâlin kazanılması ve devletin kuruluşunda birinci planda rol oynayan Tonyukuk'u ("aygucı"=Toy başkanı, başbakan) yaptı, ordu ve diplomasi işlerinin tanzimini ona tevdi etti.  *Kutluktan  sonra  yerine   Kapgan  Kağan  geçti (692)  *Bu  hükümdar  döneminde  eski  sınırlarına  ulaştılar    * Ünlü hükümdarları Bilge Kağan döneminde, vezirleri Kültigin ve Tonyukuk ile birlikte, en parlak dönemlerini yaşadılar  *Kutluk  ve  bilge  devleti  İkili  Yönetim  anlayışı  ile  yönettiler     *Çine  karşı  barış  politikası  izlenerek  ticaret  geliştirildi    *Bilge Kağan'ın ölümünden sonra zayıflayarak Basmil, Karluk ve Uygurlar'ın isyanı sonucu yıkıldılar.(742) * Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı kaynağı olarak kabul edilen Orhun yazıtları bu dönemde yazılmıştır. *Bu yazıtlarda Göktürk Tarihi ve Türk Uygarlığı hakkında önemli bilgiler verilmektedir.

 

UYGUR DEVLETİ   * Uygur adının anlamı 974'te yazılan Çince bir eserde "şahin süratiyle dolaşan ve hücum eden" şeklinde açıklanmaktadır. Fakat bunun bir yakıştırma olduğu bellidir     * daha kuvvetli bir olasılıkla "uy (akraba, müttefik)+ gur" şeklinde türediği savunulmaktadır. Nitekim tarihsel süreçte ortaya çıkan "On Uygur" federatif adının "On Müttefik" manasına kullanılmış olma olasılığı tarihsel gerçeklik açısından ağır basar  * I. Göktürk Devletinin çöküntüye geçtiği yılllarda Uygurlar'ın başında "erkin" denilen başbuğlar bulunuyordu ve bunlar küçük bir beylik kurmuştu bile.    *Göktürk Devleti'nin istiklalini yitirdiği 50 yıllık dönemde, başındakiler "il-teber" unvanına terfi eden Uygurlar 9 Oğuz boylarını da tamamen kendi bünyelerine alarak Tula Irmağı kıyısında bir beylik kurdular.  * Fakat Uygurlar, Aşena ailesinden Kutlug Kağan (İlteriş Kağan)'ın 681'de Göktürk ilini tekrar derlemesiyle bir kez daha Göktürk birliğine katıldılar    *Basmil  ve  karluklularla  birlikte  kutluk  devletini  yıktılar (742)   *Önce  Basmil  hanı  hüküdar  oldu  ise  de  sonradan  Ayaklanan  Uygurlar devletlerini  kırdılar   * ilk  liderleri  Kutluk  bilge  Kül  Kağandır    *hükümdarlarına  İdikut  ünvanını  verirler.  * Başkentlerini Ötükenden   Karabalasaguna  taşıdılar    * En önemli  hükümdarları  Moyun  Çur  kağan  dönemidir. (747-759) *ğ Moyen-çor'un etkinliklerini Orhun-Selenga ırmakları arasındaki Şine-usu Gölü yakınında diktirdiği "bengü taş"'tan izlemek mümkündür. *Onun  döneminde  Talas  Savaşını  kaybeden  Çin  Orta  Asyayı  boşalttı  * Yerleşik yaşamı benimseyen ilk Türk topluluğudur.     *Orta  asyada  Göktanrı  inancı  dışında  bir  inanç   kabul  eden  ilk  türk  kavmidir * Tibetliler Böğü  Kağan  döneminde Çin'in batı başkenti Loyang'ı işgal etmeyi başardılar. *Bu şartlarda Çinliler bir kez daha, bu kez Tibetliler'e karşı Uygur kağanından yardım istediler. *762'de Lo-yang'a sefer düzenleyen Bögü Tibetliler'i şehirden ve Çin topraklarından çıkardı. *Bir süre Çin başkentinde kalan Bögü'nün burada gördüğü Maniheizm'den etkilendiği anlaşılıyor. *Nitekim ülkesine geri dönerken Uygurlar'a ve diğer Türklere Mani dinini öğretmek amacıyla 4 rahibi beraberinde getirmişti. *Kendisinin kabul ettiği Maniheizm, Türk ülkesinde resmi din haline geldi.  *Böğü  kağan   çini işgal  etmeyi  düşünen ilk  türk  hükümdarıdır  * Bu  nedenle  Baga Tarkan  tarafından  tahttan  indirildi.  *  Çin'den sonra matbaayı geliştirerek ikinci kez kullanılan ve hareketli harfleri icat ettiler. *840 yılında Kırgız Türkleri tarafından yıkıldılar. * Budizm ve Maniheizm Uygurların hem mimari alanında hem de savaşçı özelliklerini kaybetmelerinde etkili olmuştur.  * ancak  yerleşik  hayata  geçmelerinde  ve  yazıyı  kullanmalarında  etkili  olmuştur   *Kasaba  kurup  mimari  eswer  bırakan  ilk  türk  kavmidir   * yazılı  hukuka  geçen  ilk  türk  kavmidir. * Kırgızlar, Uygurları yıkarak Türk yurdunun Moğollar'ın eline geçmesine neden olmuşlardır  *Devletin  yıkılışından  sonra  Uygurlar  kansu Uygur  devleti   ve  Turfan Uygur  devleti olamak  üzere  2  yeni  devlet  kurmuşlardır.  

 

TURFAN( DOĞU TÜRKİSTAN) UYGUR DEVLETİ:   *Kırgızlar tarafından kovulan Uygurların bir kısmı Turfan Bölgesi'ne gelerek, burada yeni bir devlet kurdular. *Bu devletleri de Moğollar tarafından 1207'de yıkıldı. *Uygurlar günümüzde Doğu Türkistan diye anılan bu bölgede Çin'e bağlı özerk bir devlet olarak yaşamaktadır.

 

KANSU(SARI UYGUR) DEVLETİ:     * Kırgızlardan kaçarak Kansu Bölgesi'ne gelen Uygurlar tarafından kurulan bu devlete Sarı Uygur Devleti de denilmektedir.    *1209'da Moğolların hakimiyetine girmiştir.

 * *  Cengiz Han'ın egemenliğine girmelerine rağmen medeniyette geliştiklerinden Moğollar'ı devlet teşkilatı, ticaret, bilim, sanat, alfabe gibi konularda etkilediler

 

KIRGIZLAR   *Kırgızlar  Hun  ,Göktürk  ve  Uygur  egemenliği  altında  yaşadılar   *Uygur  devletini  yıktılar (840)    Moğol  egemenliğine  giren  ilk  Türk  kavmi  oldular  (1207) 

AVARLAR Bu   kavme  Çinliler  Juan  Juan ,  Avrupalılar  Avar  ,  Göktürkler  Apar  demiştir. *"Avar" sözcüğü karşı koyan anlamına gelmektedir. Daha çok direnen anlamında kullanılan Avar sözcüğü eski Türk dilinin aba-ar kökünden gelmektedir.   *Moğolistanda  kurdukları  devlet  Göktürkler  tarafından  yıkıldı.   * Avarlar    Göç ederek  önlerine  çıkan  sibir  devletine  son  verdiler  (558) *Sabar hakimiyetini yıkıp Kafkaslar'a doğru ilerleyerek, Bizans'a elçi gönderen Avarlar, yıllık vergi ve kendilerinin yerleşebilecekleri arazi istediler imparator Justinianos, ülkesine bir Avar akınını durdurmak maksadıyla, aşağı Tuna havzasında Slav kütlelerinden bir set kurmağa çalıştı.     *macaristana   yerleştiler  (567)   * Bu sırada Avarların başında meşhur Bayan Han bulunuyordu. *Avarların bu başarısından sonra Macaristan'ın tamamı, tarihte ilk defa olarak, tek bir siyasî güç etrafında toplanıyordu. *Ayrıca, Avarların hâkimiyeti altında bulunan Slâvlar, tarihlerinde ilk defa, tek bir siyasî idare altında bir araya gelmiş oluyorlardı.           *  En ünlü hükümdarları Bayan Kağan döneminde Doğu Roma  İmparatorluğu üzerien bir çok sefer yaptılar.  * İstanbulu  kuşatan  ilk  türk  devletidir. *Sasanilerle birleşerek ilk defa İstanbul'u kuşattılar fakat ele geçiremediler. *Hristiyanlığı kabul eden Türk topluluklarındandırlar.    *istanbul'u ikinci defa kuşattılar(619- 626)   *bu harekât, tarihî hatıralar bırakmıştır. Bizans'ta kurtuluşu anmak üzere "bayram" ilan edilen gün ("Büyük Perhiz'in beşinci haftasındaki Cumartesi günü), kiliselerde ayinler şeklinde yüzyıllarca devam etmiş ve "Akathistos" ilahisinin, bu Avar kuşatması ile ilgili olduğu anlaşılmıştır. *fakat bundaki başarısızlıkları zayıflamalarına sebep oldu   * 679 yılında Tuna Bulgar devletinin kurulması da Avar devletini sarsmıştır.   *805 yılında Franklar'ın saldırısı sonucunda yıkıldılar   * Avar tesiri, Avrupa'da devamlı olmuş görünmektedir. *Hırvatların en büyük askerî-idarî unvanlarından olan "Ban" (Göktürkçe Baga, Avar dilinde Bagan; Ayrıca Bulgarlarda, Macarlarda mevcut) Boyar ve Yugruş gibi, Yunanistan'da Navarino (=Pylos, aslı Avarino) ve Arnavutluk'ta Antivari (=Bar, eskiden Civitas Avarorum) şehirlerinin adları da onların hatıralarından izlerdir.  *   avarlar  ile ilk defa olmak üzere Slav kavimleri, Türk hâkimiyetinde uzun bir zaman yaşamışlardır    * Balkanlar’da ilk Slav unsurlarının esaslı bir şekilde yerleşmelerinin, Avarlar tarafından alınan tedbirlerin bir neticesi olduğu malûmdur. * Bunun nedeni Avar Hakanlığınca ihtiyaç duyulan toprak mahsullerini elde etmek için, onlara tarım işleri, aynı zamanda, sınır bekçiliği yaptırmaktır .  * Böylece, 584'de, piskopos Suriyeli Johannes'in ifadesi ile "Eskiden ormanlardan dışarı çıkmağa cesaret edemezken, Avarlar sayesinde savaşa alışan ve altın, gümüş, at sürüsü sahibi olan Slavların, sistemli göçürülmeleri yolu ile, günümüz Orta ve Doğu Avrupa etnik haritasının, Avar hakanlığı tarafından çizildiği anlaşılmaktadır”.

 

BULGARLAR    

Proto-Bulgar

“ Proto-Bulgar ” terimi, Slav kavminin bir kolu olan günümüz Bulgarlarından farklı, Hun Türklerinin devamı niteliğinde olan tarihteki Bulgar Türkleri için kullanılmaktadır.453 yılında büyük Hun Hakanı Atilla’nın ölümünden sonra oğlu İrnek tahta geçmiş, ancak, Hun Konfederasyonu dağılmıştı. Hun Konfederasyonundan ayrılan Şaragur, Ugor ve Onugur boyları Karadeniz’in kuzeyinde Tuna ve Volga nehirleri arasında yerleşmişler, yine İrnek’in yönetiminde Büyük Bulgar Devletini kurmuşlardır. Bulgar adı ilk kez Bizans kaynaklarında bu devleti işaret ederek 482 yılında geçer. İrnek’in yönetimindeki Büyük Bulgar devleti sınırlarını Kuzey Kafkasya’da Kuban nehri civarına kadar genişletmişti. Daha doğrusu Kuzey Kafkasya’daki başta Türk kavimleri olmak üzere yaşayan toplulukları yönetimleri altına almışlardı. Büyük Bulgar Devleti Batı Kutrigur ve Doğu Utigur federasyonlarından oluşmakta ve merkez Kuban ırmağı civarında bulunan

2705
0
0
Yorum Yaz